آیا تا به حال این نگرانی به سراغتان آمده که پس از مراجعه به تعمیرگاه برای رفع مشکل سیستم هیدرولیک خودرویتان، نه تنها مشکل برطرف نشده، بلکه شاید اوضاع بدتر هم شده باشد؟ شما تنها نیستید! بسیاری از مالکان خودرو، دغدغه تشخیص صحیح عیب و استفاده از روغن هیدرولیک مناسب را دارند. متاسفانه، گاهی اوقات عدم دانش کافی یا بیدقتی تعمیرکار میتواند به جای رفع مشکل، به سیستم حیاتی هیدرولیک خودروی شما آسیب برساند و هزینههای سنگینتری را در پی داشته باشد. در این مقاله با ما همراه باشید تا با 5 اشتباه تعمیرکاران در مواجهه با عیوب سیستم هیدرولیک آشنا شوید و در انتها با یک چک لیست 5 دقیقه ای ساده، بر کار تعمیرکار نظارت دقیق کنید.
1. بیتوجهی به نظافت (دشمن شماره یک: گرد و غبار)
در دنیای هیدرولیک، تمیزی «اختیاری» نیست، بلکه «حیاتی» است.
اشتباه اول: اگر تعمیرکار با دستهای گریسمالی شده، پارچه کثیف یا در محیطی پر از گرد و غبار درِ مخزن روغن را باز کند، یعنی کارش اشتباه است.
توضیح ساده: حتی یک ذره غبار که با چشم دیده نمیشود، در فشارهای بالا مثل یک «سنباده» عمل میکند و دیوارههای داخلی پمپ را میتراشد.
نکته فنی از تحریریه آرال: طبق استاندارد ISO 4406، میزان تمیزی روغن با سه عدد (مثلاً ۱۶/۱۴/۱۱) مشخص میشود. ورود ذرات بزرگتر از ۵ میکرون میتواند عمر پمپ را تا ۵۰ درصد کاهش دهد. تعمیرکار حرفهای باید از «سیستمهای انتقال روغن بسته» استفاده کند تا روغن در معرض هوای آزاد قرار نگیرد.
2. معجونسازی با روغنها (مخلوط روغنهای مختلف)
روغنهای هیدرولیک حاوی مواد افزودنی شیمیایی پیچیدهای هستند.
اشتباه دوم: اگر تعمیرکار بگوید: «فرقی نمیکند، همه روغن هیدرولیکها یکی هستند» و دو برند یا دو نوع مختلف را با هم مخلوط کند.
توضیح ساده: مواد شیمیایی روغنهای مختلف ممکن است با هم بجنگند! این کار باعث ایجاد لجن یا کف در روغن میشود که جلوی حرکت درست سیستم را میگیرد.
نکته فنی از تحریریه آرال ایران: مخلوط کردن روغنهای دارای افزودنی روی با روغنهای بدون خاکستر میتواند باعث ایجاد واکنش شیمیایی و تشکیل رسوبات صابونی شود. این رسوبات بهسرعت فیلترها را مسدود کرده و باعث چسبندگی شیرهای کنترل میشوند.
3. نادیده گرفتن فیلترها (کلیههای سیستم)
فیلتر هیدرولیک وظیفه دارد ذرات میکروسکوپی را جذب کند.
اشتباه سوم: اگر تعمیرکار پیشنهاد دهد که «فیلتر هنوز تمیز به نظر میرسد، فعلاً عوضش نکنیم» تا در هزینهها صرفه جویی شود.
توضیح ساده: کثیفی فیلتر هیدرولیک با چشم دیده نمیشود. وقتی فیلتر پر شود، راه روغن بسته شده و قطعات گرانقیمت آسیب میبینند.
نکته فنی از تحریریه آرال: همیشه به نسبت بتا در فیلترها دقت کنید. نسبت بتا نشان می دهد مثلاً هر ۲۰۰ ذره بزرگتر از ۱۰ میکرون، ۱۹۹ ذره را جذب میکند. تعویض فیلتر باید بر اساس «نشانگر اختلاف فشار» انجام شود، نه بر اساس ظاهر بصری فیلتر.
4. انتخاب غلظت (ویسکوزیته) بر اساس حدس و گمان
هر خودرویی بر اساس طراحی و نیازهای سازنده، به نوع خاصی از روغن با مشخصات فنی دقیق (مانند ویسکوزیته، مواد افزودنی و استانداردها) نیاز دارد.
اشتباه چهارم: تعمیرکار بدون توجه به راهنمای اصلی خودروساز، از روغنی که «در مغازه موجود است» استفاده کند.
توضیح ساده: روغن خیلی سفت در سرمای زمستان به پمپ نمیرسد و روغن خیلی شل در گرما باعث ساییدگی قطعات میشود.
نکته فنی از تحریریه فروشگاه آرال: شاخص گرانروی نشاندهنده مقاومت روغن در برابر تغییرات دماست. در محیطهایی با نوسان دمای زیاد، باید از روغنهایی با ویسکوزیته بالا استفاده کرد. انتخاب روغن اشتباه باعث کاهش «بازده حجمی» پمپ و افزایش دمای داخلی سیستم میشود.
5. بیتوجهی به صداهای ناهنجار (پدیده کاویتاسیون)
صدای غیرعادی بعد از تعمیر، نشانه وجود هوا یا نرسیدن روغن است.
اشتباه پنجم: اگر بعد از کار تعمیرکار، بخش هیدرولیک صدای «جیغ» یا «خرد شدن سنگریزه» بدهد و او بگوید «طبیعی است».
توضیح ساده: این صدا یعنی حبابهای هوا در حال منفجر شدن داخل پمپ هستند و دارند تکه های فلز را از بدنه آن جدا میکنند.
نکته فنی از تحریریه سایت:بین ورود هوا از اتصالات شل و خلاء ناشی از گرفتگی مسیر مکش، تفاوت قائل شوید. گرچه هر دو باعث ایجاد حباب های بخار میشوند که هنگام رسیدن به ناحیه فشار بالا، با شدتی معادل چندین بار منفجر شده و سطح فلز را دچار حفره زایی میکنند.
نتیجهگیری: پیشگیری بهتر از تعمیرات گران قیمت
نظارت بر کار تعمیرکار با دانش فنی، حق شماست. یک تعمیرکار حرفهای از ابزار دقیق و دانش شیمی روغن استفاده میکند، نه فقط آچار و انبردست! سیستم هیدرولیک قلب تپنده بسیاری از عملکردهای حیاتی خودروی شماست و سلامت آن مستقیماً با ایمنی و راحتی شما در ارتباط است. امیدوارم با خواندن این مقاله، دیدی جامعتر نسبت به اهمیت انتخاب تعمیرکار ماهر و آگاه به دست آورده باشید. در هنگام مراجعه به تعمیرگاه، سوال بپرسید، مشاهده کنید و اگر شک داشتید، به حس خود اعتماد کنید. همیشه بهتر است پیشگیری کنید تا اینکه مجبور به پرداخت هزینه های گزاف تعمیرات بعدی شوید.
اکنون برای اطمینان از کیفیت و اصالت با کلیک روی روغن هیدرولیک اصل می توانید لیست روغن های هیدرولیک و انواع برند اصلی را بررسی و مشاهده کنید.
چکلیست ۵ دقیقهای تحویل گرفتن دستگاه/خودرو
این چکلیست را همراه داشته باشید تا مطمئن شوید تعمیرکار کارش را درست انجام داده است:
۱. بررسی چشمی محیط کار (۱ دقیقه)
سوال: آیا دور و بر مخزن روغن و اتصالات تمیز است یا آثار گریس و خاک دیده میشود؟
نشانه حرفهای بودن: تعمیرکار باید قبل از بستن قطعات، محل اتصال را کاملاً پاک کرده باشد. وجود آلودگی یعنی ورود ذرات به داخل سیستم.
۲. چک کردن سطح و رنگ روغن (۱ دقیقه)
سوال: آیا سطح روغن دقیقاً روی علامت MAX است؟ رنگ روغن شفاف است؟
نشانه خطر: اگر روغن تازه عوض شده اما کدر یا شیری است، یعنی یا روغن قدیمی کامل تخلیه نشده و یا با روغن ناسازگار مخلوط شده است.
۳. آزمون شنوایی: صدای «ناله» یا «خرخر» (۱ دقیقه)
سوال: وقتی ماشین را روشن میکنید یا فرمان خودرو را میچرخانید، صدای غیرعادی میشنوید؟
علت فنی: هرگونه صدای اضافه نشاندهنده وجود حبابهای هوا در سیستم است. طبق فرمول فشار P=AF، هوا چون فشرده میشود، مانع انتقال درست نیرو شده و باعث انفجارهای ریز (کاویتاسیون) میشود.
۴. بررسی دمای غیرعادی (۱ دقیقه)
سوال: آیا بدنه پمپ یا مخزن روغن بعد از چند دقیقه کارکردن بیش از حد داغ شده است؟ (مراقب دستتان باشید!)
نشانه خطر: گرمای غیرعادی یعنی روغن با غلظت (ویسکوزیته) اشتباه انتخاب شده و اصطکاک داخلی سیستم بالا رفته است.
۵. تست عملکرد و نشتی (۱ دقیقه)
سوال: آیا جکها یا فرمان نرم حرکت میکنند؟ زیر خودرو را چک کنید؛ آیا قطره روغنی میچکد؟
نشانه حرفهای بودن: یک تعمیرکار خوب لولهها را طوری میبندد که تحت فشار لرزش نداشته باشند (لرزش باعث شل شدن اتصالات در آینده میشود).